Waarom je middenrif meer met je cyclus te maken heeft dan je zou denken

Ik had eens een client die heel veel bezig was met alle processen in haar lichaam ‘tracken’ en optimaliseren. Ze droeg daarom een smart watch, dat haar elke dag allerlei interessante grafiekjes en inzichten over haar lichaam stuurde. “Ik zag dat ik na onze sessie de hoogste ‘heart rate variability’ in jaren heb gehad,” stuurde ze me een dag na onze eerste sessie toe. Ik moest grinniken toen ik dat las, want de ‘heart rate variability’ laat zien hoe goed je zenuwstelsel in balans is. En laat het werken aan die balans nu net één van de mooiste dingen zijn die baarmoedermassage te bieden heeft. Niet gek dus dat haar horloge gelijk een verbetering registreerde.

Wat is het effect van stress op je zenuwstelsel?

Om te begrijpen hoe dat werkt moeten we eerst even naar de structuur van je lichaam kijken. Je buik en je borstkas worden gescheiden door het middenrif. Het middenrif is eigenlijk een grote spier die je ademhaling activeert. Als het middenrif zich aanspant, trekt de spier naar beneden en ontstaat er een vacuum in je borstkas. Dat vacuum zorgt dat er lucht wordt aangezogen. Wanneer het middenrif zich vervolgens weer ontspant, veert de spier weer terug omhoog en wordt de adem je longen uitgeblazen.

Dit is een automatisch proces dat gereguleerd wordt door je zenuwstelsel. Wanneer je ontspannen bent adem je dan ook anders dan wanneer je je moet haasten of inspannen. Dan zijn er andere dingen nodig in je lichaam en je hart, longen en spieren passen zich daar op aan.

Normaal is dit een proces van continue aanpassing. Wanneer je ontspannen bent, past je lichaam zich daarop aan en als je even moet rennen voor de trein dan activeert je lichaam zich weer. Dat zie je terug in een gezonde ‘heart rate variability’, een gezonde afwisseling van het ritme van je hart.

Maar wanneer je chronische stress ervaart, kan je lichaam in een staat van ongezonde activatie (ook wel de vecht- of vluchtrespons genoemd) of de-activatie (ook wel bevriezing of instorting genoemd) blijven steken. Je lichaamsprocessen wisselen elkaar niet meer af maar zijn continu óf te veel actief óf juist veel te traag. In het geval van je ademhaling kan het dan zijn dat je veel minder diep gaat ademhalen en dat die stress zich letterlijk vastzet in je middenrif. En dat kan een direct effect hebben op je hormoon- en menstruatiecyclus.

Wat is de link tussen het middenrif en cyclus- en menstruatieklachten?

Dit is waarom. Als je kijkt naar de anatomie van het middenrif dan zie je in het midden van die grote spier drie openingen zitten. De eerste opening is voor je slokdarm. Zo kan je voeding zich van je keel naar je maag bewegen. De andere openingen zijn voor de aorta, die zuurstofrijk bloed van je hart naar de organen in buik pompt, en voor de ‘vena cava’ die het zuurstofarme bloed weer uit de buik terugvoeren naar het hart.

De aorta heeft een stevige structuur die niet beïnvloed wordt door je ademhaling. Maar voor de andere openingen geldt dat die ook uit spieren bestaan die gelinkt zijn aan het middenrif. Als je veel spanning in je middenrif vasthoudt, heeft dat ook effect op deze openingen. Want als het middenrif zich minder ver opent, is dat ook het geval voor deze openingen.

De gevolgen? Je kunt het gevoel hebben dat je geen honger hebt (die ‘nerveuze maag’) of alsof er een soort permanente brok in je keel zit. Het bloed kan minder goed uit je buikorganen terugstromen naar je hart, wat de spierspanning in je buik kan verhogen. Je kunt een opgeblazen gevoel ervaren in je buik of een permanent gevoel van spanning in je bovenbuik. En de stress die dat creëert, leidt weer tot extra spanning in je zenuwstelsel - als een oneindige feedbackloop.

Dat is om heel veel redenen problematisch, maar voor vrouwen die last hebben menstruatie- of cyclusklachten, zoals endometriose, PCOS of de perimenopauze kan dit de bestaande klachten verergeren. Niet omdat stress of buikspanning die aandoeningen veroorzaken, maar omdat je zenuwstelsel en je spijsvertering allebei meebepalen hoe je hormonen worden gereguleerd en afgebroken. Je darmen — of eigenlijk de bacteriën die daar leven — spelen bijvoorbeeld een grote rol in hoe je lichaam oestrogeen verwerkt. Wanneer chronische spanning die darmfunctie beperkt, kan dat de hormonale balans die toch al onder druk staat, verder uit koers duwen.

Wat is het effect van baarmoedermassage op je zenuwstelsel?

Een van de belangrijkste onderdelen van de buik- en baarmoedermassage die ik geef bestaat daarom uit het masseren van het middenrif. Bij de helft van de vrouwen die ik op mijn tafel krijg, merk ik gelijk al hoe nodig dat is. Het middenrif voelt bij hen aan als een harde band die maar met moeite in beweging te krijgen is. Maar het mooie is wel dat die beweging er altijd wel komt. Niet door het lichaam te forceren, maar door met de adem te werken en bij elke uitademing te onderzoeken hoeveel het lichaam zelf wil openen.

Mijn werk stop niet op de behandeltafel. Aan het einde van de intake-sessie leer ik je ook zelf hoe je je middenrif kunt masseren. Want dat vind ik nog wel het allerbelangrijkste van wat ik doe: dat je niet van mij afhankelijk bent voor je gezondheid maar dat je zelf leert hoe je met je handen je lichaam kunt lezen en jezelf de zorg kunt geven die je nodig hebt.

Aan het einde van de sessie zie ik mijn cliënten hun ogen altijd openen vanuit een diepe staat van ontspanning. Het is vaak voor het eerst in tijden dat ze die kant van hun zenuwstelsel weer hebben kunnen ervaren. En dan vraag ik ze altijd even om hun handen boven op hun buik te leggen om te voelen hoe dat voelt. Want als je die diepe staat van ontspanning echt kunt gaan herkennen in je lichaam, kun je ook eerder signaleren wanneer het weer tijd is om die op te gaan zoeken.

Meer weten? Boek hier een gratis intake: https://www.francoisemolenaar.com/nl/abdominal-therapy